JERZY HARASYMOWICZ

Bibliografia

Twórczość Jerzego Harasymowicza

• Jerzy Harasymowicz, Cuda, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1956
• Jerzy Harasymowicz, Powrót do Kraju Łagodności, rys. Jacek Gaj, Kraków: Wydawnictwo Literackie 1957
• Jerzy Harasymowicz, Wieża melancholii, Kraków: Wydawnictwo Literackie 1958
• Jerzy Harasymowicz, Przejęcie kopii, Kraków: Wydawnictwo Literackie 1958
• Jerzy Harasymowicz, Genealogia instrumentów. Wiersze, il. Adam Marczyński, Kraków: Polskie Wydawnictwo Muzyczne 1959
• Jerzy Harasymowicz, Mit o świętym Jerzym, rys. Daniel Mróz, Kraków: Wydawnictwo Literackie 1960
• Jerzy Harasymowicz, Ma się pod jesień, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1962
• Jerzy Harasymowicz, Podsumowanie zieleni, Warszawa: Czytelnik 1964
• Jerzy Harasymowicz, Budowanie lasu, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1965
• Jerzy Harasymowicz, Pastorałki polskie, oprac. graf. i fragmentami pol. drzeworytów ludowych ozdobił Władysław Dulęba, Kraków: Polskie Wydawnictwo Muzyczne 1966, wyd. 1; 1980, wyd. 2
• Jerzy Harasymowicz, Wybór wierszy, Warszawa: Czytelnik 1967
• Jerzy Harasymowicz, Madonny polskie, Warszawa: Czytelnik 1969, wyd. 1 (Seria z Pegazem); Kraków: Wydawnictwo Literackie 1973, wyd. 2 rozsz., posł. Stefania Krzysztofowicz; 1977, wyd. 3 [rozsz.], Jerzy Harasymowicz-Broniuszyc, Madonny polskie i inne wiersze, il. Jan Malik
• Jerzy Harasymowicz, Poezje wybrane, wybór wierszy i słowo wstępne Jerzy Harasymowicz, nota biograf. Jadwiga Bandrowska-Wróblewska, Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza 1971 (Klub Poetycki: Związku Młodzieży Wiejskiej, Redakcji "Nowej Wsi", Ludowej Spółdzielni Wydawniczej. Biblioteka Poetów)
• Jerzy Harasymowicz, Bar Na Stawach, Warszawa: Czytelnik 1972
• Jerzy Harasymowicz, Zielnik czyli Wiersze dla wszystkich; Pascha Chrysta. Poemat wielkanocny, wstęp Kazimierz Wyka, il. Józef Ząbkowski, Kraków: Wydawnictwo Literackie 1972
• Jerzy Harasymowicz, Barokowe czasy, il. Józef Ząbkowski, Kraków: Wydawnictwo Literackie 1975
• Jerzy Harasymowicz, Wybór wierszy 1955-1973, Kraków: Wydawnictwo Literackie 1975 [właśc. 1976] (Biblioteka Literatury XXX-lecia)
• Jerzy Harasymowicz-Broniuszyc, Banderia Prutenorum czyli Chorągwie pruskie podniesione roku pańskiego 1410 w święto rozesłania apostołów pod Grunwaldem przeciw królowi Władysławowi Jagielle i przez króla przewrócone jak i cała moc niemiecka i przywiezione do Krakowa, Kraków: Wydawnictwo Literackie 1976 (wydano z okazji odbudowy pomnika Grunwaldzkiego w Krakowie w październiku 1976)
• Jerzy Harasymowicz-Broniuszyc, Polowanie z sokołem, Kraków: Wydawnictwo Literackie 1977
• Jerzy Harasymowicz-Broniuszyc, Warszawa: Czytelnik 1978 (Poeci polscy) [miniatura]
• Jerzy Harasymowicz-Broniuszyc, Cudnów, układ graf. Janusz Bruchnalski, Kraków: Wydawnictwo Literackie 1979
• Jerzy Harasymowicz-Broniuszyc, Wiersze miłosne, Kraków: Wydawnictwo Literackie 1979, wyd. 1; 1982, wyd. 2, Jerzy Harasymowicz; 1986, wyd. 3 [zmien.] pt. Wiesz wszystko (wiersze miłosne)
• Jerzy Harasymowicz-Broniuszyc, Wesele rusałek, Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza 1982
• Jerzy Harasymowicz, Cała góra barwinków (wybór liryki), słowo wstępne Jerzy Harasymowicz, Kraków-Wrocław: Wydawnictwo Literackie 1983 (Seria Małych Wyborów Poetyckich)
• Jerzy Harasymowicz, Poezje wybrane, wybór i wstęp Jerzy Harasymowicz, nota biograf. Jadwiga Bandrowska-Wróblewska, Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza 1985 (Klub Poetycki: Związku Socjalistycznej Młodzieży Polskiej, Związku Młodzieży Wiejskiej, Redakcji "Nowej Wsi", Ludowej Spółdzielni Wydawniczej. Biblioteka Poetów)
• Jerzy Harasymowicz, Wybór wierszy, 2 t., wybór Krzysztof Lisowski, Kraków-Wrocław: Wydawnictwo Literackie 1986
• Jerzy Harasymowicz, Wiersze beskidzkie, Warszawa-Kraków: Wydawnictwo PTTK "Kraj" 1986
• Jerzy Harasymowicz-Broniuszyc, Lichtarz ruski, posł. Andrzej Kaliszewski, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1987
• Jerzy Harasymowicz, Ubrana tylko w trawy połonin, Kraków: Wydawnictwo Literackie 1988
• Jerzy Harasymowicz, Erotyki, wybór i oprac. Stanisław Stanuch, wstęp Ewa Dunaj-Kozakow, Kraków: Sponsor 1992, wyd. 1; 1994, wyd. 2 (Biblioteka Polskiej Poezji Miłosnej, t. 5)
• Jerzy Harasymowicz, Czeremszanik, Łódź: Łódzki Dom Kultury 1993
• Jerzy Harasymowicz, Zimownik, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1994
• Jerzy Harasymowicz, Worożycha. Dramat poetycki, "Dialog" 1994 nr 12, s. 5-46
• Jerzy Harasymowicz, Samotny jastrząb, Łódź: Wydawnictwo Łódzkie 1995
• Jerzy Harasymowicz, Klasztor na księżycu, Kraków: Wydawnictwo Literackie 1996
• Jerzy Harasymowicz, Wiersze z połonin, [b.m.] Towarzystwo Upowszechniania Czytelnictwa 1996
• Jerzy Harasymowicz, Srebrne wesele, Kraków: Oficyna Konfraterni Poetów 1997
• Jerzy Harasymowicz, Miłość w górach, Warszawa: Wydawnictwo "bis" 1997
• Jerzy Harasymowicz, Liryki najpiękniejsze, Algo 2001

Adaptacje teatralne

• Jerzy Harasymowicz, List do ludożerców, widowisko poetyckie na podstawie tekstów tegoż, Tadeusza Różewicza, J. Waleńczyka, wyst. Kraków, Teatr Rapsodyczny 1960
• Pastorałki polskie, wyst. Poznań, Estrada Poetycka przy Klubie "Od Nowa" 1968; TV 1970
• Madonny, wyst. Nowy Sącz, Teatr Robotniczy im. B. Barbackiego 1977
  [Adaptacja teatralna utworów z tomu "Madonny polskie".]
• Kasia cała z czekolady i z cukierków ma rękawy, wyst. Kraków, Teatr Lalki i Maski Groteska 1982
• Jerzy Harasymowicz, O królewnie co spać nie chciała. Bajka muzyczno-baletowa w 1 części. Libretto, muz. A. Hundziak, praprem. Warszawa, Teatr Wielki 1992
• Lichtarz ruski, spektakl poetycki na podstawie poematu Jerzego Harasymowicza, oprac. lit. i reż. Zygmunt Sierakowski, wyk. Z. Sierakowski, Julia Doszna (śpiew), Krzysztof Pietrucha (akompaniament), wyst. Warszawa, Teatr Powszechny im. Z. Hübnera 17.11.2003

Opracowania muzyczne

• Samuel Barber, A Green Lowland of Pianos: op. 45, no. 2, text [in English] Czeslaw Milosz (from the Polish of Jerzy Harasymowicz), [w:] Samuel Barber, Three Songs: op. 45, for voice and piano, New York-London: G. Schirmer 1974, scores 50333020 (for high voice), 50333030 (for low voice); [tegoż], Collected Songs, for voice and piano, New York: G. Schirmer 1980, scores 50328790 (for high voice), 50328780 (for low voice)
  [Pieśń do tekstu wiersza "Zielona nizina fortepianów" (z tomu "Mit o świętym Jerzym") w tłumaczeniu Czesława Miłosza pt. "A Green Lowland of Pianos".]
• Kosynierski los, sł. Jerzy Harasymowicz, muz. J. Mikś, Kraków: Polskie Wydawnictwo Muzyczne 1977
• Madonny polskie. Poemat, sł. Jerzy Harasymowicz, muz. K. Moszumańska-Nazar, Kraków: Polskie Wydawnictwo Muzyczne 1977
  [Poemat muzyczny wykorzystujący utwory z tomu "Madonny polskie".]
• Krzysztof Penderecki, Miniatury na skrzypce i fortepian. Z "Genealogii instrumentów". Trzy wiersze, sł. Jerzy Harasymowicz, Kraków: Polskie Wydawnictwo Muzyczne 1962, wyd. 1; 1964, wyd. 2; 1966, wyd. 3
• Skrzypce, sł. Jerzy Harasymowicz, muz. B. Konowalski, Warszawa: Wydawnictwo Muzyczne Agencja Autorów 1977

Nagrania i wykonania muzyczne

• Elżbieta Adamiak, Głogostan, sł. Jerzy Harasymowicz, muz. Elżbieta Adamiak. Tegoż wykonawcy, Elżbieta Adamiak, Tonpress S-185/6
  [Na słowa piosenki składają się fragmenty wierszy: "Świerszcze", "Zaszeleścił jesion", "Uczucia zamarzające", "Głogi" z tomu "Zielnik".]
• Elżbieta Adamiak, Jesienna zaduma, sł. Jerzy Harasymowicz, muz. Elżbieta Adamiak. Tegoż wykonawcy, Elżbieta Adamiak, Muza SX1992, 1980; tegoż wykonawcy, Elżbieta Adamiak, Tonpress S-185/6; Kraina Łagodności, Pomaton EMI 8332392/4, 1996; 35 lat Studenckiego Festiwalu Piosenki, płyta 2
  [Na słowa piosenki składają się wiersze: "Nic nie mam", "Życiorys", "Notatka księżycowa" z tomu "Zielnik". Piosenkę wykonywali również: zespół Słodki Całus od Buby, Magda Umer.]
• Elżbieta Adamiak, Zielnik wierszy, sł. Jerzy Harasymowicz, muz. Elżbieta Adamiak. Tegoż wykonawcy, Elżbieta Adamiak, Tonpress S-185/6
  [Na słowa piosenki składają się fragmenty wierszy: "Dzwoniec przedwiośnia", "Zielnik", "Burza (Trzeszczy papier...)" z tomu "Zielnik".]
• Samuel Barber, Three Songs. A Green Lowland of Pianos: op. 45, no. 2, text [in English] Czeslaw Milosz (from the Polish of Jerzy Harasymowicz)
  [Wykorzystano z niewielkim dodatkiem tekst wiersza "Zielona nizina fortepianów" (z tomu "Mit o świętym Jerzym") w tłumaczeniu Czesława Miłosza pt. "A Green Lowland of Pianos". Cały cykl trzech pieśni trwa 10 minut. Pierwsze wykonanie: Dietrich Fischer-Dieskau (baryton), Charles Wadsworth (fortepian); 30 kwietnia 1974 r., Alice Tully Hall, Nowy Jork.]
• Bogdański - Koczewski, W listopadowym lesie, sł. Jerzy Harasymowicz, muz. Zbigniew Bogdański, Andrzej Koczewski
  [Wykorzystano z niewielkimi zmianami tekst wiersza "W lesie listopadowym" z tomu "Madonny polskie".]
• Faya, Poranek, sł. Jerzy Harasymowicz
  [Piosenka wykonywana przez otwocką grupę Faya była laureatką VII Ogólnopolskiego Studenckiego Przeglądu Piosenki Turystycznej "BAZUNA'77". Nie wiem, czy istnieje jej nagranie.]
• Jerzy Harasymowicz. Głosy poetów
  [Nagranie na płycie, na której 60 wybitnych poetów polskich - wśród nich Harasymowicz - czyta swoje wiersze.]
• Jesion, sł. Jerzy Harasymowicz, muz. Bogdan Rynkowski
  [Nie wiem, kto jest wykonawcą tej piosenki, ani czy istnieje jej nagranie.]
• Na Pamiątkę, Jesienna droga do Leluchowa
  [Nie mam pewności, czy autorem słów jest Jerzy Harasymowicz; tytuł sugeruje, że wykorzystano tekst jego wiersza "Jesienna droga do Leluchowa 1960" z tomu "Ma się pod jesień". Piosenka wykonywana przez zespół Na Pamiątkę z Pruszcza Gdańskiego była laureatką XXI Ogólnopolskiego Studenckiego Przeglądu Piosenki Turystycznej "BAZUNA'92". Nie wiem, czy istnieje jej nagranie.]
• Prawda, sł. Jerzy Harasymowicz, muz. Elżbieta Adamiak
  [Na słowa piosenki składają się część X oraz fragmenty części XXII i VIII poematu "Pascha Chrysta" z tomu "Zielnik" (wykorzystane z niewielkimi zmianami). Wykonawcą  piosenki jest najprawdopodobniej autorka muzyki; nie wiem, czy istnieje nagranie.]
• Prima Vista, Zazdrość, sł. Jerzy Harasymowicz, muz. M. Piotrowski
  [Wykorzystano tekst wiersza "Zazdrość" z tomu "Wiersze miłosne". Piosenka wykonywana przez sopocką grupę Prima Vista została nagrodzona na XVII Ogólnopolskim Studenckim Przeglądzie Piosenki Turystycznej "BAZUNA'87". Nie wiem, czy istnieje jej nagranie.]
• Prima Vista, Zimowa droga, sł. Jerzy Harasymowicz, muz. M. Piotrowski
  [Wykorzystano tekst wiersza "Zimowa droga". Piosenka wykonywana przez sopocką grupę Prima Vista została nagrodzona na XVII Ogólnopolskim Studenckim Przeglądzie Piosenki Turystycznej "BAZUNA'87". Nie wiem, czy istnieje jej nagranie.]
• Seta, Niziutkie niebo, sł. Jerzy Harasymowicz, muz. S. Korzępa
  [Piosenka wykonywana przez wrocławską grupę Seta była laureatką VII Ogólnopolskiego Studenckiego Przeglądu Piosenki Turystycznej "BAZUNA'77". Nie wiem, czy istnieje jej nagranie.]
• Słodki Całus od Buby, Bar Na Stawach, sł. Jerzy Harasymowicz. Tegoż wykonawcy, Live in Wrocław; tegoż wykonawcy, Czwórka; tegoż wykonawcy, Pańska 7/8
  [Wykorzystano tekst wiersza "Bar Na Stawach" z tomu "Bar Na Stawach".]
• Słodki Całus od Buby, Jesienna zaduma, sł. Jerzy Harasymowicz, muz. Elżbieta Adamiak
  [Piosenka Elżbiety Adamiak wykonywana w nowym opracowaniu przez gdański zespół Słodki Całus od Buby została nagrodzona na XVIII Ogólnopolskim Studenckim Przeglądzie Piosenki Turystycznej "BAZUNA'89". Nie wiem, czy istnieje jej nagranie.]
• Słodki Całus od Buby, Zburzenie baru, sł. Jerzy Harasymowicz (wybór Mariusz Kamper), muz. Mariusz Kamper. Tegoż wykonawcy, Live in Wrocław; tegoż wykonawcy, Słodki Całus od Buby
  [Wykorzystano fragmenty wiersza "Zburzenie baru" z tomu "Bar Na Stawach".]
• Magda Umer, Jesienna zaduma, sł. Jerzy Harasymowicz, muz. Elżbieta Adamiak. Tegoż wykonawcy, Gdzie Ty jesteś, Pomaton EMI 1011612/4, 1995
  [Piosenka Elżbiety Adamiak.]
• W górach, sł. Jerzy Harasymowicz, muz. A. Mróz
  [Wykorzystano z niewielkimi zmianami tekst wiersza "W górach" z tomu "Budowanie lasu". Nie wiem, kto jest wykonawcą tej piosenki (autorstwo muzyki może wskazywać na zespół Seta), ani czy istnieje jej nagranie.]
• Andrzej Wierzbicki, Bukolika z wozem, sł. Jerzy Harasymowicz, muz. M. Sonalski, Andrzej Wierzbicki
  [Wykorzystano fragmenty wiersza "Bukolika z wozem" z tomu "Bar Na Stawach". Nie istnieje oficjalne nagranie tej piosenki. Nagranie nieoficjalne, amatorskie można znaleźć w serwisie Muzyka górskich włóczęgów.]
• Wolna Grupa Bukowina, Chmurkolistny, sł. Jerzy Harasymowicz, muz. Wacław Juszczyszyn. Tegoż wykonawcy, Niechaj zabrzmi, Pomaton EMI 1009612/4, 1994; tegoż wykonawcy, Sad, Pomaton EMI 1011912/4, 1995
  [Wykorzystano z niewielkimi zmianami tekst wiersza "Chmurkolistny".]

Prace redakcyjne Jerzego Harasymowicza

• Młody Kraków - poezje, wybór i prezentacje Jerzy Harasymowicz, Kraków: Krakowski Klub Literacki przy ZLP 1988
• Piszemy nasz Kraków. Poezje, wybór i prezentacja Jerzy Harasymowicz, Kraków: Krakowski Oddział ZLP 1989

Jerzy Harasymowicz o sobie i nie tylko

• W pracowniach. Jerzy Harasymowicz, "Nowa Kultura" 1962 nr 26, s. 10
  [Krótkie sprawozdanie z bieżących dokonań artystycznych. Na warsztacie twórcy znajduje się poemat "Czarny wiatr" (późniejszy "Lichtarz ruski"). Poeta określa go jako utwór "nie na czasie", "prawie anarchizujący"; chciałby go wydrukować w osobnej książeczce. Zapowiada wydanie przez PIW - być może jeszcze w roku 1962 - zbioru "Ma się pod jesień", nad którym pracuje od zeszłej jesieni. Do innego z wydawnictw warszawskich wysłał tom wierszy o tematyce starocerkiewnej (chodzi o "Podsumowanie zieleni", które wyszło w "Czytelniku" dwa lata później). W Wydawnictwie Literackim ukazała się książeczka dla dzieci "Bajka o królewnie, co nie chciała spać" (autor podał tytuł w takiej formie).]
• Poeci o sobie. Jerzy Harasymowicz, "Współczesność" 1963 nr 7, s. 6
  [Prowokacyjne wystąpienie Harasymowicza. Ankieta, w której poeta sam zadał sobie pytania i na każde udzielił odpowiedzi w 3 punktach; z nadesłanych 30 pytań redakcja wybrała 27. Harasymowicz uznaje poezję za podstawę swego bytu; przedstawia się jako twórca nie pogodzony ze światem. Daje wyraz swojej niechęci do krytyków, niektórych pisarzy, środowiska literackiego. Tym pierwszym - zwłaszcza Przybosiowi - zarzuca, że w ogóle nie zrozumieli jego poezji; tylko Wyce udało się ją wyjaśnić. W ostatnim pytaniu poeta stwierdza jednak, że nie traktował tej ankiety serio, że przez całe życie walczy z tą formą, że naprawdę wypowiada się w wierszu, nie w ankiecie. Tekstowi towarzyszą zdjęcie autora i dwa wiersze: "Krakowska niedziela" i "Dziewczęta".]
• Jerzy Harasymowicz, Mój wiersz, "Poglądy" 1964 nr 13, s. 15
  [Odpowiedź na ankietę, w której pytano współczesnych poetów o ulubiony wiersz polski każdego z nich. Harasymowicz wymienia utwory Leśmiana, Gałczyńskiego, Trembeckiego, Mickiewicza, Słowackiego, Czechowicza, poezje staropolskie, ale wszystkie uznaje za równie sobie bliskie; stwierdza, że nie miałby natomiast problemów z odpowiedzią na pytanie o najbardziej nielubiany wiersz - wskazałby Przybosia. Wspomina swoje początki poetyckie oraz okoliczności wydania pierwszego tomu i prezentuje jedną strofkę z wiersza Leśmiana "Dąb", którą w tamtych trudnych czasach szczególnie polubił. Tekstowi towarzyszą zdjęcie autora i krótka nota biograficzna. W podsumowaniu wyników ankiety w nr. 21, s. 2, zamieszczono podpisy wszystkich jej uczestników, w tym Harasymowicza.]
• W pracowniach pisarzy. Jerzy Harasymowicz, "Kultura" 1964 nr 43, s. 3
  [Sprawozdanie z ostatnich dokonań oraz najbliższych planów twórczych i wydawniczych. Harasymowicz wyjaśnia, że chętnie bierze udział w ankiecie, gdyż "Kultura" wydrukowała jego "Lichtarz ruski", odrzucony przez inne redakcje. Nazywa go poematem baśniowym i uznaje za swoją najlepszą pozycję; zapowiada wydanie przez PIW tomu "Czarny wiatr" i zamieszczenie w nim tego utworu. Dużo miejsca poeta poświęca ukazywaniu się jego wierszy w przekładach na różne języki. Swój udział we francuskiej antologii Suzanne Arlet uznaje za nieporozumienie ze względu na brak kilku czołowych poetów pokolenia '56 i obecność kilku "starych, autentycznych grafomanów". Chwali poetę i tłumacza O. Łapskiego - autora licznych przekładów zamieszczanych w piśmie "Nasze Słowo" - za popularyzowanie polskiej poezji wśród Ukraińców. Tekstowi towarzyszy zdjęcie Harasymowicza.]
• Jerzy Harasymowicz, Mój rok 1967, "Kultura" 1967 nr 50
• Jerzy Harasymowicz, Słowo wstępne. (Z wypowiedzi poety z lat 1957-1969), wybrał Jan Witan, w: Jerzy Harasymowicz, Poezje wybrane, Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza 1971, s. 5-12
• Jerzy Harasymowicz, Słowo od Autora, w: tegoż, Cała góra barwinków (wybór liryki), Kraków-Wrocław: Wydawnictwo Literackie 1983, s. 5-6
• Pisarze o sobie. Ankieta "TK". Jerzy Harasymowicz, "Tygodnik Kulturalny" 1984 nr 28, s. 5
• Jerzy Harasymowicz, Tak, żywi Łemkowie, tylko żywi, "Gazeta Krakowska" 1984 nr 300, s. 4
  [Reakcja na wypowiedź J. Lubarta-Krzysicy na temat Łemków i poezji Harasymowicza o Łemkowszczyźnie. Poeta wyjaśnia, że w jego wczesnych wierszach Łemków nie było, bo wskutek wysiedleń nie było ich na terenach nad Popradem, które opisywał; kiedy tworzył "Elegie łemkowskie", był prawdopodobnie jedynym, który wówczas poruszał ten temat. Zaznacza, że interesują go też żywi Łemkowie: zespół "Łemkowyna" (pojawił się w TV dzięki staraniom Harasymowicza), jego kierownik Jarosław Trochanowski, poeci Paweł Stefanowski i Piotr Trochanowski-Murianka, brat Jarosława. Na dowód przytacza fragmenty swych wierszy "Bielanka - przyjazd", "Do wiersza", "Łemkowski dom", zapowiada wydanie "Lichtarza ruskiego". Harasymowicz wspomina również swoje pochodzenie z kraju Bojków; w odpowiedzi na zarzut, że jest Ukraińcem, wyjaśnia, iż jest polskim pisarzem ukraińskiego pochodzenia, pisarzem dwóch kultur. Stwierdza, że przez wiele lat pisał o Łemkach samotnie, teraz zaś nastała "moda na Łemków". Chwali rząd za politykę wobec mniejszości narodowych, a TV Kraków za propagowanie kultury łemkowskiej. Postuluje powrót Bojków w Bieszczady, tak jak Łemkowie wrócili w Beskid Niski. Proponuje udostępnienie kolumny w "Gazecie Krakowskiej" łemkowskim poetom, aby wreszcie sami Łemkowie mogli wypowiadać się w swoim imieniu.]
• Jerzy Harasymowicz, Wstęp, w: tegoż, Poezje wybrane, Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza 1985, s. 5-12
• Jerzy Harasymowicz, Łemków pod rozwagę, "Gazeta Krakowska" 1989 nr 168
  [Argumentując, że Łemkowie nie są Ukraińcami, autor wzywa do utworzenia w Polsce Autonomicznego Regionu Łemkowskiego, żeby zapobiec "ukrainizacji" tej grupy.]

Wywiady z Jerzym Harasymowiczem

• Poezja "kraju łagodności". Rozmawiamy z Jerzym Harasymowiczem, rozm. H. Zawrzykraj, "Gazeta Krakowska" 1957 nr 130, s. 3
  [Rozmowa przeprowadzona z okazji ukazania się zbioru "Powrót do Kraju Łagodności". Poeta określa jego zawartość jako "wiersze muszyńskie"; ich przesłaniem jest powrót do natury jako obrona przed brutalnością, której pełno w otaczającym świecie. Zmianę formy w stosunku do debiutanckiego tomu "Cuda" tłumaczy konsekwentnym rozwojem swej wizji artystycznej, poszukiwaniem lepszego wyrazu. Wśród ulubionych poetów wymienia: Apollinaire'a, Maxa Jacoba, Jesienina, Leśmiana, Czechowicza, Gałczyńskiego. Postuluje łączenie w poezji realiów z fantastyką. Zapytany o następne wiersze, stwierdza, że będą wyrażać jego niepokój.]
• Rozmowy z pisarzami. Jerzy Harasymowicz, rozm. Włodzimierz Maciąg, "Życie Literackie" 1958 nr 39, s. 3
  [Poeta określa się jako "burmistrz Muszyny do spraw lirycznych". Wyjaśnia, że członków grupy "Muszyna" łączy przyjaźń i upodobanie do tego miasta, a nie określone gusty literackie. Odpiera zarzuty krytyków, którzy traktują jego wiersze jako przejaw ucieczki od życia, gdy tymczasem kryją się w nich trudne przeżycia wewnętrzne autora. Piętnuje nietolerancyjność Przybosia, aprobującego jedynie swych kontynuatorów, podkreśla zaś swą wdzięczność dla Wyki i Kwiatkowskiego, dzięki którym lepiej zrozumiał swą rolę we współczesnej poezji. Zapytany o bliskich sobie poetów, Harasymowicz stwierdza, że najbardziej identyfikuje się ze średniowiecznym malarstwem Boscha i Breughla. Uznaje się za spadkobiercę tradycji Leśmiana i Baczyńskiego; uważa, że gdyby nie przedwczesna śmierć tego ostatniego i Gajcego, poezja wizjonerska byłaby w tym czasie najsilniejszym nurtem artystycznym. Z młodych twórców Harasymowicz ceni Mirona Białoszewskiego, z najmłodszych - Mariana Bogdałę; bardzo krytykuje natomiast grupę "Wierzbak". Zapowiada nowy tom, w którym ma zamiar odkrywać piękno w kariatydach i świątkach. Wywiadowi towarzyszy zdjęcie Harasymowicza.]
• Jerzy Harasymowicz o poezji współczesnej, rozm. J.R. [J. Roszko], "Dziennik Polski" 1959 nr 26, s. 3
  [Poeta przedstawia swoje najbliższe plany wydawnicze: "Mit o świętym Jerzym", udział w antologiach polskiej poezji współczesnej mających ukazać się we Francji, Jugosławii i NRF, a także trzy tomiki o specyficznym charakterze - "Żarty o instrumentach muzycznych", do którego ilustrację muzyczną miała pisać Grażyna Bacewiczówna (ukazał się pt. "Genealogia instrumentów"), zbiorek poświęcony wyłącznie kotom, redagowany w Wydawnictwie Artystyczno-Graficznym, oraz tomik wierszy-naklejanek, znanych z "Przekroju", złożony w Wydawnictwie Literackim (do publikacji dwóch ostatnich nie doszło). We współczesnej poezji polskiej Harasymowicz wyróżnia dwa kierunki. Pierwszy z nich, Różewiczowski, polega na odarciu mowy poetyckiej z obrazu i sprowadzeniu jej do nagiej konstrukcji poetyckiej; samego Różewicza poeta ceni, ale utwory jego naśladowców określa jako felietony gazetowe. Drugim jest przedłużenie tradycji Leśmiana i Baczyńskiego, poezja wyobraźni; kierunek ten bliski jest Harasymowiczowi, jego zdaniem panowałby w polskiej poezji, gdyby żyli Baczyński i Gajcy. Większość poetów krakowskich porusza się po obszarze konwencji rodem z XIX wieku, gdy tymczasem trzeba odświeżać wyobraźnię. Harasymowicz w swej poezji stosuje "wizjoneryzm konstruktywny", stara się znajdować nadrealizm w codzienności (w grafice najlepiej udaje się to Danielowi Mrozowi), skonstruować jej nadrealny, ale spójny i logiczny obraz; tylko taki "irracjonalizm logiczny" potrafi oddać ducha epoki. Z Muszyną łączy poetę umiłowanie tego zakątka, spędza tam kilka miesięcy w roku; powody, dla których ma tam wkrótce ponownie jechać, podaje iście surrealistyczne, wzięte wprost z jego wierszy.]
• O sobie, wierszach i wyobraźni, rozm. Roman Jan Pyrczak, "Dziennik Polski" 1968 nr 119, s. 4-5
  [Jest to raczej rozmowa dwóch poetów, a nie tradycyjny wywiad. Powszechną opinię o niezrozumiałości współczesnej poezji Harasymowicz tłumaczy lenistwem wyobraźni odbiorców. Przedstawia program grupy "Barbarus", który postuluje walkę z technizacją życia i wyzwolenie wyobraźni ze stereotypów, odrodzenie jej poprzez poezję archetypu, mitu, wyobraźni pierwotnej. Autor cyklu "Madonny polskie" i wiersza "Chmurkolistny" podaje je jako przykłady tworzenia własnego poetyckiego kosmosu, własnego mitu. Deklaruje, że Muszyna przestała być stolicą jego poezji, i zapowiada "desant" na Podhale - chce odbanalizować wyobrażenia o sztuce ludowej tego regionu.]
• I prawdy ziaren stale ubywa... Między twórcą a odbiorcą. Rozmowa z Jerzym Harasymowiczem, rozm. Kira Gałczyńska, "Trybuna Ludu" 1972 nr 91-93, s. 4
  [Winą za niepopularność współczesnej poezji Harasymowicz obarcza nie czytelnika, który rzekomo nie dorósł do partnerowania twórcy, lecz samych poetów. Dziewiętnastowieczne przekonanie o posłannictwie artysty już minęło, powinien on widzieć ludzi, wśród których żyje, i ich sprawy, a nade wszystko to, co robi, robić dobrze, być dobrym rzemieślnikiem. Masowe środki przekazu nie stanowią zagrożenia dla literatury - prawdziwa sztuka sprawdza się w każdym przekazie. Przeciętny czytelnik kieruje się zdrowym rozsądkiem, którego brakuje wielu poetom; opinię o hermetycznym charakterze współczesnej poezji rozpowszechniają twórcy oderwani od życia, zamknięci we własnych enklawach. Tymczasem pierwszymi czytelnikami wierszy Harasymowicza są górale, ludzie "nieuczeni", ale wyczuleni na to, co dziś już "niemodne" w poezji - melodykę, rymy, rytmy, metaforę, prostotę; oni weryfikują jego utwory. Wśród tych bliskich mu ludzi sprawdza się stała funkcja poezji: wyobraźnią i słowem potęgować przeżycie jednego człowieka. Harasymowicz zapowiada wydanie w większych nakładach dwóch zbiorów "wierszy dla wszystkich" - "Zielnika" i "Baru Na Stawach". Jego utwory są "głosami ludzi zwykłych" (określenie Leszka Proroka), bo wśród nich żyje, dla nich pisze, musi być wobec nich uczciwy - czasy wysublimowanej kultury elitarnej już minęły. Jego ulubionymi poetami są Villon i Jesienin. Wywiadowi towarzyszy zdjęcie twórcy.]
• Rozmowy z pisarzami: Jerzy Harasymowicz-Broniuszyc, rozm. Kazimierz Kania, "Kierunki" 1973 nr 11
• Barok żywy. Rozmowa z Jerzym Harasymowiczem-Broniuszycem, rozm. Nelly Zachajkiewicz, "Poezja" 1977 nr 5-6, s. 163-167
  [Poeta przedstawia całą swoją dotychczasową twórczość jako dochodzenie: od "barokowego konceptualizmu" w erotyce "Cudów", zauważonego przez Wykę w szkicu "Urzeczony", i od pejzażu polskiego w ogóle, przez miasteczko w górach, Kraków, Wawel, aż do autonomicznego objawienia się baroku w tomie "Barokowe czasy" - w sprawach rodzinnych, sarmackich, utożsamianych ze sprawami ojczyzny. Sarmatyzm i kultura sarmacka miały w sobie masę wad, ale miały też w sobie wiele rzeczy pozytywnych, które składają się na charakter narodowy; dlatego obca jest twórcy poezja Brylla, który zauważa tylko cechy negatywne tej kultury. Barok w twórczości Harasymowicza nie jest tylko stylizacją, poeta ma go niejako w sobie - ten sposób obrazowania, humor, sprawy takie jak konfederacja barska są mu bliskie poprzez tradycję rodzinną. Barok odpowiada też naszej naturze; sarmatyzm przeminął, ale wciąż żywy jest w narodzie, np. Polacy do dziś są rubaszni. Barok jest wspaniałym kostiumem dzięki swej gwałtowności oraz współobecności śmiechu i nicości, śmierci; w barokowym języku i obrazie Harasymowicz upatruje sposób na ożywienie współczesnego języka polskiego. Zapytany, czy po licznych zmianach stylu pozostanie przy baroku, odpowiedział, że tak, choć w różnych formach. Ubolewa, że nie ma na tym polu konkurentów; ma nadzieję, że jeśli się pojawią, to mądrze, bo młoda poezja jest martwa.]
• Pszczoła, kwiat, chmura, orzeł..., rozm. Teresa Krzemień, w: tejże, Znajomi nieznajomi, Warszawa: Czytelnik 1977, s. 68-77; 1978, wyd. 2, s. 70-79
  [Wywiad przeprowadzony w marcu 1976 r. w mieszkaniu poety, w dzień po przebytym przez niego ataku serca. Przybranie do nazwiska przydomka Broniuszyc i wracanie do korzeni rodzinnych Harasymowicz tłumaczy jako konsekwencję dochodzenia do poezji narodowej, czyli takiej, w której będzie się przypominać jasne strony polskiej historii, zwłaszcza Polski szlacheckiej: tolerancyjnej, fantazyjnej, bitnej, wbrew obiegowym opiniom (mocno krytykuje sposób pisania Brylla o szlachcie polskiej) - wykształconej. Przedstawia się jako zwolennik polskiej tradycji romantycznej i pielęgnowania narodowej legendy integrującej. Odpiera zarzuty, że jego "obrazkowej" poezji brak postawy filozoficznej i moralnej - zawsze chodzi mu w niej o wolność i świadomość. Jego metodą twórczą jest pisanie aż do wyczerpania "burzy w środku"; aktualnie pracuje nad "Polowaniem z sokołem". Harasymowicz uznaje Kraków za jedyne europejskie miasto w Polsce, uważa, że panuje w nim irracjonalna i awangardowa atmosfera, wciąż w cenie jest duch, wciąż żywa jest tradycja gigantów ducha. U młodych, także poetów, uderza go brak samodzielności myślenia, dlatego przyjaźni się z malarzami. Najukochańszymi jego własnymi wierszami są wszystkie poświęcone Wawelowi. Wywiadowi towarzyszy zdjęcie poety.]
• Dosyć kwiatków, żartów i stokrotek, rozm. Wojciech Wiśniewski, w: tegoż, Tego nie dowiecie się w szkole. (Z wizytą u pisarzy) [t. 2], Warszawa: Nasza Księgarnia 1981, s. 23-37; przedr. pt. Dosyć kwiatów i żartów, w: tegoż, Lekcja polskiego, Warszawa: Oficyna Wydawnicza "Rytm" 1993, s. 77-84
  [Wywiad z 1979 r. Rozmowę poprzedza krótki opis wnętrza pracowni poety. Harasymowicz podkreśla, jak ważne są w jego życiu i twórczości Kraków, Wawel, górskie wędrówki, spotkania z czytelnikami. Deklaruje, że punktem dojścia jest dla niego poezja narodowa, sięgająca do przeszłości, tradycji, dziedzictwa kulturowego kraju. Wyraża niezadowolenie z faktu, że uczniowie poznają go w szkole nie przez ostatnie wiersze historyczne, lecz przez młodzieńcze, niezbyt dobre utwory sielankowe i żartobliwe. Podejmuje próbę rozrachunku z romantycznym nastawieniem i rozpoetyzowaniem narodu polskiego. Wraz z wywiadem zamieszczono notę biograficzną i zdjęcie poety, w pierwszej publikacji również kilka wierszy.]
• Żyję wśród ludzi..., rozm. Andrzej Nowak, "Argumenty" 1984 nr 18, s. 9
• Jestem tylko poetą, rozm. Jolanta Sucharczuk i Piotr Kitrasiewicz, "Sztandar Młodych" 1984 nr 153
• Ważny jest finał, rozm. Adam Kowalski, "Radar" 1984 nr 40, s. 2-3
• Stworzyli mnie czytelnicy. Wywiad z Jerzym Harasymowiczem, rozm. Jan Z. Brudnicki, "Poezja" 1987 nr 1, s. 12-15
  [Wywiad przeprowadzony z okazji odebrania przez Harasymowicza Nagrody "Poezji" za dwutomowy "Wybór wierszy" wydany przez Wydawnictwo Literackie. W numerze zamieszczono również zdjęcie z uroczystości, która odbyła się 23 września 1986 r. (s. 2), reprodukcję autografu wiersza "Śniadanie" (s. 3), utwory z cyklu "Wiersze baligrodzkie" (s. 4-11), fragmenty książki Andrzeja Kaliszewskiego (s. 16-41). Poeta jest zadowolony z nagrody, bo ta - w przeciwieństwie do innych, które otrzymał wcześniej - jest po prostu za poezję, zatem dla niego, całkowicie na nią zdanego, jest to nagroda najważniejsza. Wybór wierszy uznaje za dobry, ale gdyby robił go sam, w jednym tomie zgromadziłby liryki, a w drugim poematy. Nie podjął się tego, bo zbyt jest przywiązany do niektórych wierszy i krajobrazów, mógłby więc dokonać wyboru zbyt jednostronnego, nastawionego na lirykę i obraz gór; młodszy poeta, Krzysztof Lisowski, dobrze wywiązał się z powierzonego mu zadania. Zyskanie masowego czytelnika Harasymowicz uznaje za wypełnienie programu "Muszyny"; cieszy go to zainteresowanie, bo czytelnicy są dla niego bardzo ważni, oni powołali go do życia pisarskiego i ukształtowali jako twórcę, a poza poezją nic nie potrafi robić. Nawiązując do działalności "Muszyny", poeta stwierdza, że nie nadawał się ani do grupy, ani do pokolenia, jest samotnikiem i odczuwa obcość wobec "kawiarni"; dziś potrzebę kontaktu zaspokaja, prowadząc Krakowski Klub Literacki dla młodych twórców. Poezja, jego zdaniem, rodzi się między ludźmi, ale dosięga tylko poetę - osobę przeznaczoną do odczuwania za innych. Po pewnym czasie pojawia się poczucie obowiązku poruszenia spraw ważnych, a zaniedbanych - w przypadku Harasymowicza były nimi tożsamość, godność narodu, historia, sarmatyzm, potrzeba zrozumienia między zwaśnionymi narodami; swą twórczością chciał spłacić dług wdzięczności wobec każdej narodowości, z której wywodzili się jego przodkowie. Zafascynowały go góry - przestrzeń spotkania kultur i doświadczenia metafizycznego. Jego poezja to jednak coś więcej, niż tylko regionalna mitologizacja, to liryka głęboko sięgająca do polskiej tradycji. Poeta nie zgadza się na łączenie go z Zegadłowiczem i Czyżewskim, uważając ich dokonania za nudne i przebrzmiałe, obrał raczej ten sam kierunek poszukiwań co Vincenz w cyklu "Na wysokiej połoninie"; za swego patrona uznaje również Gałczyńskiego. Poeta, według Harasymowicza, to ktoś, kto nie może sobie poradzić ze światem. Nadmierne rozkręcenie wyobraźni może być niebezpieczne; praca nad wierszem to rozładowanie, porządkowanie szaleństwa, lęku, strachu, makabry - ochrona własnej psychiki. W jego przypadku obroną przed zalewem obrazów była też ucieczka w historię i stylizację. Ważną rolę w twórczości Harasymowicza odgrywają erotyki: tęsknota do kobiety jest dla niego równoznaczna z tęsknotą do natury, dlatego w swoich wierszach idealizuje kobiety. Chciałby zatrzymać wszystkie swoje muzy, ale to niemożliwe, stąd bierze się jego nostalgia za przemijającą miłością. Zakończenie rozmowy zawiera krótkie uwagi o mieszkaniu poety, o widokach z dziewiątego piętra, o niespełnionych ambicjach sportowych i braku właściwego odczytania "Lichtarza ruskiego".]
• Drugie skrzydło, rozm. M. Sarjusz-Wolski, "Przegląd Tygodniowy" 1988 nr 40
• Mierzi mnie lokajstwo poetów, rozm. Beata Nowacka, "Opcje" 1996 nr 2, s. 13-15
• Skąd wyszedłem, tam wróciłem, rozm. Krzysztof Lisowski, "Dekada Literacka" 1996 nr 4, s. 3-4
• Dom nad chmurami, rozm. Leszek Żuliński, "Wiadomości Kulturalne" 1996 nr 42, s. 23
• Jestem tylko kibicem "Cracovii", rozm. Leszek Konarski, "Przegląd Tygodniowy" 1997 nr 16, s. 13
• Zawód - poeta, rozm. Ewa Likowska, "Przegląd Tygodniowy" 1998 nr 17, s. 15
• Mówimy Karpaty, mówimy Bieszczady, a to jest przecież Bóg, rozm. Małgorzata Tokarz, "Fraza" 1999 nr 4, s. 286-287
• Prawdziwa samosiejka. Rozmowa z Jerzym Harasymowiczem, rozm. Beata Salamon-Satała, w: tejże, Wielka inwentaryzacja. Rozmowy z poetami, Kraków: Oficyna Wydawnicza "Kreator" 1999, s. 67-90
  [Wywiadowi towarzyszą zdjęcie poety, nota biograficzna oraz wiersz "Brzezina".]

O Jerzym Harasymowiczu i jego twórczości

• Ankieta o młodej poezji, "Zebra" 1958 nr 4-5, s. 9-10
  [Jerzy Zagórski i Jerzy Kwiatkowski uznali Harasymowicza za najwybitniejszą indywidualność poetycką pokolenia młodych. Jerzy Putrament odmówił udzielenia odpowiedzi na pytania ankiety.]
• Edward Balcerzan, Poetyckość i poetyzacja. O twórczości Jerzego Harasymowicza, "Nurt" 1967 nr 12, s. 45-47; przedr. w: tegoż, Oprócz głosu, Warszawa 1971
  [Autor posługuje się przeciwstawieniem dwóch zbliżonych nazwami, ale różnych sposobów organizacji tekstu poetyckiego: poetyckości i poetyzacji. Poetyckość polega na obecności znaczeń utajonych, wynikających z usytuowania słów (a także większych całości), z warunkowanych tym usytuowaniem związków między nimi, z wewnątrztekstowych sprzężeń. Poetyzacja nie wiąże tekstu w jedną sieć wzajemnych odniesień i zależności, operuje ozdobnikami. Zdaniem Balcerzana wczesne wiersze Harasymowicza są przykładami - niektóre wzorowymi - poetyckości, poźniej jednak twórca częściowo odszedł od niej na rzecz poetyzacji.]
• Jadwiga Bandrowska-Wróblewska, Nota biograficzna, w: Jerzy Harasymowicz, Poezje wybrane, Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza 1971, s. 133-144; wersja rozsz. w: tegoż, Poezje wybrane, Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza 1985, s. 129-146
  [Szkic biografii Harasymowicza uzwględniający przede wszystkim rozwój jego twórczości. Podano m.in. charakterystykę kolejnych tomów poety i dane o ich recepcji.]
• Arkadiusz Bichta, "Twórczość" 1996 nr 3, s. 104-106
  [Recenzja tomu "Samotny jastrząb".]
• Jan Błoński, Dwa rodzaje dziwności, "Przegląd Kulturalny" 1957 nr 23; przedr. w: tegoż, Zmiana warty, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1961, s. 53-60
  [Autor analizuje wczesne zbiory wierszy Harasymowicza, uznaje go za jednego z najważniejszych współtwórców przełomu, który dokonał się w literaturze polskiej po roku 1956. Wskazuje na oryginalność twórczości poety, podważa zasadność często dokonywanych porównań z Gałczyńskim. Odnajduje w wierszach Harasymowicza jednoczesną obecność dwu światów: rzeczywistego i fantastycznego, a także współwystępowanie dwu przeciwstawnych tonacji: pogodnej, dziecinnej, żartobliwej oraz ciemnej, niespokojnej, przesyconej okrucieństwem. Podkreśla egocentryczny i narcystyczny charakter jego poezji - świadectwa wyobraźni świadomej swej mocy, wyobraźni, dzięki której twórca zdobywa się na gesty samouwielbienia i wywyższenia.]
• Jan A. [Adam] Borzęcki, "Tygodnik Kulturalny" 1984 nr 29, s. 12
  [Recenzja tomu "Cała góra barwinków".]
• Zbigniew Chojnowski, "Życie Literackie" 1984 nr 26, s. 12
  [Recenzja zbiorów "Cała góra barwinków", "Dronsky", "Wiersze sarmackie".]
• Elżbieta Cichla-Czarniawska, "Kamena" 1984 nr 3, s. 6
  [Recenzja zbiorów "Cała góra barwinków", "Wiersze sarmackie".]
• Bohdan Drozdowski, Mózg i móżdżek czyli o próbie kreowania piątego wieszcza, "Życie Literackie" 1958 nr 5, s. 9-10
  [Polemika z artykułem Jerzego Kwiatkowskiego "Wizja przeciw równaniu". Autor zarzuca Harasymowiczowi układanie poezji z wykorzystaniem wciąż tych samych naiwnych, dziecięcych, baśniowych rekwizytów i nieumiejętność powiedzenia niczego ponadto. Nie godzi się na proklamowanie "romantycznego pokolenia", broni wierszy publicystycznych, społecznych, politycznych oraz dziedzictwa awangardy.]
• Janusz Drzewucki, Poeta z kraju łagodności. Jerzy Harasymowicz (1933-1999), "Rzeczpospolita" 1999 nr 200, s. A8
• Ewa Dunaj-Kozakow, "I wszystko powiedział za nich Eros...", w: Jerzy Harasymowicz, Erotyki, Kraków: Sponsor 1992, s. 5-20; 1994, wyd. 2, s. 5-20
• Teresa Friedelówna, O właściwościach językowo-stylistycznych "łemkowskich" wierszy Jerzego Harasymowicza, w: Chrześcijański Wschód a kultura polska, studia pod red. Ryszarda Łużnego, Lublin: Redakcja Wydawnictw KUL 1989, s. 179-193
  [Na wstępie autorka dokonuje pobieżnego wprowadzenia w problematykę łemkowską. Przyczyn zainteresowania poety Łemkowszczyzną upatruje nie w łączących go z nią jakoby związkach rodzinnych (które mogą być w tym samym stopniu prawdą, co mistyfikacją), lecz w fakcie, że jest to przestrzeń pociągająca dla wyobraźni twórczej jako relikt nasyconych tyloma znaczeniami Kresów wschodnich, miejsce spotkania Wschodu i Zachodu. Przedmiotem rozważań w głównej części pracy jest ewolucja sposobu obecności "toposu łemkowskiego" w poezji Harasymowicza. W jej najwcześniejszej fazie Łemkowszczyzna objawia się w szeregu beskidzkich pejzaży; ważne są jedynie malownicze piękno i nostalgiczny nastrój tej krainy, stanowiące tło dla indywidualnych przeżyć poety, oderwane zaś od związanych z nią problemów etnicznych i wyznaniowych. Cerkiew interesuje twórcę wyłącznie jako składnik krajobrazu. Pojawia się słownictwo religijne, ale przeważają w nim terminy o zasięgu ogólnochrześcijańskim; w wierszach z tego okresu są one zresztą używane zaledwie w charakterze ornamentu. Począwszy już od zbioru "Mit o świętym Jerzym", na dobre zaś od "Podsumowania zieleni" Łemkowszczyzna przestaje być w twórczości Harasymowicza pretekstem do malowania uroczych obrazków, podniesiona zostaje do rangi samodzielnego tematu poetyckiego. Łagodność pejzażu ustępuje miejsca pustce i bezludziu. Nie jest to już przestrzeń anonimowa, określona zostaje przy pomocy autentycznych nazw miejscowych; lokalnego kolorytu przydają też tej poezji łemkowskie imiona własne, wprowadzanie ruskich cech fonetycznych czy specyficznie ruskich wyrazów, a nawet całych wypowiedzi. Pojawiają się pytania o dzieje tej ziemi, losy jej mieszkańców oraz ich kultury materialnej i duchowej: wkracza problematyka historyczna i religijna. Zasób używanej przez poetę terminologii religijnej poszerzony zostaje o słownictwo charakterystyczne dla chrześcijaństwa wschodniego; ważne też, że coraz rzadziej jest ono wykorzystywane do obrazowania zjawisk innych niż związane z wiarą. W wierszach z perspektywy czasu powstania artykułu najnowszych, opublikowanych w roku 1980 w "Życiu Literackim" (weszły one potem w skład zbioru "Wesele rusałek") tendencje te zaznaczyły się jeszcze silniej. Łemkowszczyzna w nich przedstawiona nie tylko nie jest "krajem łagodności", nie jest już nawet opuszczoną dziedziną; jest to kraina w łunach, tuż po bitwie, w chwili stawania się zagłady.]
• Maria Gąsiorowska, Mała burza wiosenna..., "Kultura" 1965 nr 18, s. 11
  [Korespondencja czytelniczki z Gliwic. Głos oburzenia w sprawie wiersza Harasymowicza "Mona Liza" i polemika z jego obroną podjętą przez Grochowiaka w artykule pt. "Mała burza wiosenna".]
• Michał Głowiński, Awangarda i mity romantyczne, "Życie Literackie" 1958 nr 6, s. 2, 10-11
  [Polemika z artykułem Jerzego Kwiatkowskiego "Wizja przeciw równaniu". Autor uważa analogię między Awangardą a klasycyzmem za dowolną, przeprowadzoną z pominięciem wielu zasadniczych różnic. Broni awangardyzmu jako lepiej odpowiadającego wyzwaniom epoki atomu i sputników. Przystaje na zaistnienie innego pokolenia, ale nie godzi się z jego oceną dokonaną przez Kwiatkowskiego; przedstawienie twórczości Harasymowicza - "cudownej baśni o niezwykłym uroku" - jako istotnego dowodu na to, że nowy romantyzm ma być poetyką współczesności, Głowiński uznaje za nieporozumienie.]
• Stanisław Grochowiak, Mała burza wiosenna. (Suplement do "Mona Lisy"), "Kultura" 1965 nr 15, s. 5, 8
  [Odpowiedź na listy czytelników w sprawie wierszy Harasymowicza "Mona Liza", "Bruegel", "Madonna chuliganów" ("Kultura" 1965 nr 11, s. 5). Wskazując na demaskatorski charakter tych utworów, Grochowiak broni występujących w nich wulgaryzmów jako środków użytych przez poetę świadomie dla uzyskania określonego efektu artystycznego, a nie w celu epatowania ordynarnym słownictwem. Uwagi te są punktem wyjścia do ogólnych rozważań nad istotą współczesnej poezji i oczekiwaniami czytelników wobec niej.]
• O. Jędrzejczyk, Harasymowicz, "Życie Literackie" 1975 nr 40, s. 10
  [Recenzja tomu "Barokowe czasy".]
• Jacek Kajtoch, Zamiast wstępu, "Zebra" 1958 nr 4-5, s. 7
  [Szkic towarzyszący prezentacji dorobku poetów związanych z pokoleniem "Współczesności", zawierającej m.in. poemat Harasymowicza "Przyczynek do nowego odkrywania". Autor proponuje odejście od zbyt szczegółowych podziałów w obrębie pokolenia '56, uznaje je za jednorodną formację artystyczną. Wskazuje na Harasymowicza jako jej zdecydowanego lidera, który nie zawiódł pokładanych w nim nadziei i coraz lepiej wyraża główne tendencje poetyckie pokolenia. Upatruje siłę jego poezji w umiejętnym sięganiu do nadrealizmu i odrzucaniu nachalnego utylitaryzmu, zastrzega jednak, że nie oznacza to niezaangażowania, unikania treści społecznych i uniwersalnych.]
• Andrzej Kaliszewski, Książę z Kraju Łagodności. (O twórczości Jerzego Harasymowicza), fot. Marian Żyła, Kraków: Wydawnictwo Literackie 1988
  [Monografia twórczości poety. Autor przedstawił ją w układzie tematyczno-chronologicznym. Poszczególne części poświęcone są: I - najwcześniejszym wierszom, w których dominowały wizyjność i fantastyka; II - topografii, przyrodzie, historii, problematyce narodowościowej i wyznaniowej Karpat; III - wizerunkowi Krakowa; IV - wątkom ukraińskiemu, sarmackiemu, barokowemu, toposowi domu. Kaliszewski dokładnie przedstawia społeczno-historyczne konteksty poezji Harasymowicza.]
• Andrzej Kaliszewski, "Lichtarz ruski" - artyzm i prawda poematu, w: Jerzy Harasymowicz, Lichtarz ruski, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1987, s. 43-48
  [Szkic z listopada 1985 roku zasługuje na uwagę bodaj wyłącznie jako świadectwo czasu, w którym powstał - i obowiązującej wówczas wykładni wydarzeń historycznych - oraz zapewne warunek konieczny ukazania się "Lichtarza ruskiego" w osobnym wydaniu (w przeszło 20 lat od daty powstania). Dociekając zapowiedzianej w tytule "prawdy poematu", autor określa akcję "Wisła" mianem koniecznej i wymuszonej przez działania "band" UPA. Przedstawia utwór jako rozważanie nad bezbronnością pojedynczych ludzi wobec wydarzeń powodowanych "wyższą koniecznością". Bagatelizuje dramat przesiedlonych, sprowadza go do niedogodności transportu; podkreśla przy tym wysiłek włożony w sprawne przeprowadzenie akcji, karanie sporadycznych rzekomo nadużyć żołnierzy. Kaliszewski zauważa, iż poeta broni się przed jednostronnością ocen; sam jednak czyni wszystko, by zatrzeć wrażenie wywołane przez utwór - m.in. sugerując obecność w nim przejaskrawień - i wyłączyć ze współodpowiedzialności komunistyczne władze polskie: przedstawia ich decyzje jako zdeterminowane okolicznościami i wypływające z dobrych intencji, obarcza winą innych. Komentując fragmenty poświęcone "ułańskim wyczynom", sposobowi traktowania ludności ruskiej przez polskich żołnierzy, stwierdza, iż opisy te odnoszą się do wydarzeń z roku 1930 (na zupełnie innych terenach), za które odpowiedzialność ponoszą Piłsudski i przedwojenny Rząd RP. Zgodzić się można z oceną walorów artystycznych poematu - uznanego za jedno z największych osiągnięć Harasymowicza, sumę jego doświadczeń artystycznych - autor poświęcił jej jednak najmniej miejsca. Te same uwagi - w rozbudowanej formie - Kaliszewski wykorzystał w poświęconych "Lichtarzowi ruskiemu" ustępach monografii "Książę z Kraju Łagodności", s. 158-169.]
• Andrzej Kaliszewski, Ławka Jerzego Harasymowicza, "Pismo Literacko-Artystyczne" 1984 nr 6, s. 137-138
• Witold Kiedacz, Przy Ruskim Lichtarzu, "Dziennik Polski" 1987 nr 210
  [Recenzja tomu "Lichtarz ruski".]
• Julian Kornhauser, Nie ma Gałczyńskiego, czyli jak zajmować się zajączkami, w: Julian Kornhauser, Adam Zagajewski, Świat nie przedstawiony, Kraków: Wydawnictwo Literackie 1974, s. 76-82
  [Artykuł z roku 1971, przegląd twórczości Harasymowicza i reakcji krytyki, ze szczególnym uwzględnieniem głosów polemicznych. Kornhauser traktuje tę poezję jako zbiór licznych, nawet oryginalnych, ale nie powiązanych i w gruncie rzeczy powielanych metafor; uznaje, że jest zbyt sentymentalna, przegadana, zmanierowana, bywa prymitywna, a - nade wszystko - brak jej postawy ideowej. Najważniejszym zarzutem autora wobec Harasymowicza (tak jak i całej książki-manifestu "Świat nie przedstawiony" wobec współczesnej literatury polskiej) jest oderwanie od rzeczywistości, od aktualnych problemów; Kornhauser polemizuje z tymi interpretacjami, które doszukują się w poezji Harasymowicza aluzyjnych odniesień do świata rzeczywistego. Za jedyny zbiór, w którym poeta bliższy jest ludzkim sprawom, uznaje "Zielony majerz".]
• Adam Kowalski, Ten trzeci..., il. Zygmunt Januszewski, "Radar" 1984 nr 47, s. 16
• Antoni Kroh, Łemkowszczyzna w wierszach Jerzego Harasymowicza, "Polska Sztuka Ludowa" 1985 nr 3-4, s. 245-246
  [Autor zarzuca stworzonej przez Harasymowicza wizji nostalgicznej Łemkowszczyzny powierzchowność, wyłącznie estetyczne nastawienie - poszukiwanie malowniczości w obrazach ginącego świata Łemków i ich kultury, połączone z obojętnością na przyczyny tego stanu rzeczy, na tragiczne losy ludzkie. Stawia również poecie zarzut traktowania symboli wschodniego chrześcijaństwa, często przezeń wykorzystywanych, jako zaledwie rekwizytów, znaków rozpoznawczych Łemkowszczyzny, bez wnikania w ich religijno-kulturową istotę i treść. Podaje przykłady takiego ich użycia, które mogą obrażać uczucia religijne innych ludzi.]
• Stefania Krzysztofowicz, Posłowie, w: Jerzy Harasymowicz, Madonny polskie, Kraków: Wydawnictwo Literackie 1973, wyd. 2 rozsz.
  [Wyjaśnienia na temat tradycji motywu Madonny w sztuce oraz informacje o kilku spośród przedstawień Matki Bożej opisanych w tomie "Madonny polskie".]
• Andrzej Ksenicz, Od Ołeksandra Duchnowicza do Jerzego Harasymowicza - czyli w zaczarowanym beskidzkim kręgu, w: tegoż, Słowiański wielogłos: czyli od Antona Czechowa do Jerzego Harasymowicza, Zielona Góra: Wydawnictwo WSP im. Tadeusza Kotarbińskiego 1999, s. 72-92
  [Przedstawienie sylwetek trzech autorów, złączonych zainteresowaniem tematyką narodowościową dotyczącą ludności łemkowskiej: Ołeksandra Duchnowicza, Bohdana-Ihora Antonycza i Jerzego Harasymowicza.]
• Jerzy Kwiatkowski, Pierwsze potyczki, "Życie Literackie" 1958 nr 11, s. 9-10
  [Odpowiedź na polemiki Włodzimierza Maciąga, Bohdana Drozdowskiego, Michała Głowińskiego i Ludwika Flaszena z artykułem "Wizja przeciw równaniu". Autor broni swych tez, przyjmując wysoki stopień zaangażowania polemistów za dowód na istnienie problemu. Ponownie podkreśla nowatorstwo Harasymowicza, uznaje nadrealizm jego liryki za ważny przejaw postawy romantycznej, a typ uprawianej przez niego poezji - ekspresjonistycznej, symbolicznej, sięgającej do psychiki i podświadomości, rozładowującej poczucie tragizmu metafizycznego - za najbardziej aktualny, pojemny i wartościowy.]
• Jerzy Kwiatkowski, Wizja przeciw równaniu. Nowa walka klasyków z romantykami, "Życie Literackie" 1958 nr 3, s. 1, 6-8
  [Nawiązując do stworzonej przez Juliana Krzyżanowskiego koncepcji przeplatania się w toku procesu literackiego prądów klasycznych z romantycznymi, autor stwierdził, że dominująca w polskiej poezji powojennej tradycja awangardowa znajduje się w swojej schyłkowej, klasycznej fazie, zaś liryka debiutantów ostatnich lat to ożywczy nurt nowego romantyzmu. Wyznacznikami tego nurtu są: baśń, poetyka ekspresji, nadrealna wizja, lęk metafizyczny, wnętrze poety jako jądro poetyckiego świata, katartyczna funkcja literatury. Kwiatkowski uznał Harasymowicza za najbardziej obiecującego i oryginalnego poetę "nowego romantyzmu", przyrównał jego twórczość do pierwszego, "balladowo-naiwnego" okresu romantyzmu. Artykuł wywołał polemiki Włodzimierza Maciąga, Bohdana Drozdowskiego, Michała Głowińskiego; odpowiedzią na nie były "Pierwsze potyczki".]
• Krzysztof Lisowski, Kartusz z Harasymowiczem, "Tygodnik Powszechny" 1999 nr 36, s. 13
  [Wspomnienie o zmarłym poecie. Lisowski - redaktor kilku tomików Harasymowicza - podkreśla jego rolę w polskiej liryce, chwali wyczucie poetyckie i mistrzostwo warsztatowe, przypomina bogatą tematykę jego twórczości. Próbuje również znaleźć wytłumaczenie dla spadku popularności, który dotknął Harasymowicza w ostatnich latach życia, oraz zmian, jakie zaszły w jego poezji; przytacza wypowiedzi twórcy z tego okresu.]
• Jacek Łukasiewicz, Harasymowicz, traduit du polonais par Barbara Grzegorzewska, Varsovie [Warszawa]: Agence des Auteurs et Czytelnik 1983 [w jęz. fr.]
• Jacek Łukasiewicz, Tropem Harasymowicza. 1. Pastorałki; 2. Zburzenie domu, w: tegoż, Republika mieszańców, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo 1974, s. 95-107
  [Tekst pierwszy, z 1967 roku, jest recenzją tomu "Pastorałki polskie". W tekście drugim, pochodzącym z roku 1972, autor podejmuje próbę określenia miejsca Harasymowicza na scenie poetyckiej w oparciu o analizę tomów "Znaki nad domem" i "Bar Na Stawach".]
• W.M. [Włodzimierz Maciąg], Dokąd, młoda poezjo?, "Życie Literackie" 1958 nr 11, s. 10
  [Zamknięcie dyskusji zapoczątkowanej artykułem Jerzego Kwiatkowskiego "Wizja przeciw równaniu". Autor przyznaje ostatecznie trochę racji Kwiatkowskiemu, zwłaszcza że ten wycofał się z lansowania jednego tylko nazwiska na rzecz ogólnego przedstawienia sytuacji. Maciąg zaznacza jednak, że antagonizm między poezją wizyjną, symboliczną, ciemną a racjonalistyczną, konstruktywną, optymistyczną istnieje w literaturze od zawsze, rozwój zaś poezji nie polega na wymianie obu tendencji. Powrotu do mitu, metafizyki, tajemnicy bytu nie uznaje za program odpowiedni dla najnowszych czasów; stwierdza, że brak argumentów na poparcie tezy, że właśnie poezja nadekspresjonistyczna jest w stanie najskuteczniej wyrażać świadomość współczesną.]
• Włodzimierz Maciąg, Kwiatkowskiego próba teorii, "Życie Literackie" 1958 nr 3, s. 8
  [Pierwsza polemika z artykułem Jerzego Kwiatkowskiego "Wizja przeciw równaniu". Zasady przemienności prądów klasycznych i romantycznych nie da się zdaniem autora odnieść do wieku XX; argumenty na poparcie tezy o nowym przełomie romantycznym oparte były na błędnym założeniu, że poprzedzała go schyłkowa faza klasycyzmu, czego Kwiatkowski dowodził, myląc postawę niektórych twórców z ich poetyką. Maciąg uznaje upatrywanie w Harasymowiczu wyraziciela istoty współczesności za nieporozumienie, a jego poezję - za wyraz prymitywizmu intelektualnego. Dostrzega niebezpieczeństwo w przedkładaniu gry wyobraźni nad poezję, której twórcy chcą mówić tylko to, co najważniejsze.]
• Stefan Melkowski, Harasymowicz albo poeta jako człowiek pierwotny, w: tegoż, Rówieśnicy i bracia starsi, Warszawa: Czytelnik 1980, s. 93-120
  [Autor zanalizował trzy tomy wierszy Harasymowicza: "Pastorałki polskie", "Zielnik" oraz "Żaglowiec i inne wiersze". W pierwszej części rozważań zaakcentował zdolność tego poety do nadawania rzeczom prostym wartości ogólnoludzkich, do łączenia codzienności z elementami ponadczasowymi. Na uwagę zasługuje wyprowadzona z analizy "Zielnika" koncepcja "ziołopisania" - Harasymowiczowskiego rozumienia poezji, który traktuje ją jako zjawisko wypływające z natury, czynność w życiu poety oczywistą, konieczną, a zarazem spontaniczną. Na podstawie odczytania trzeciego z tomów Melkowski nazywa światopogląd poetycki Harasymowicza światopoglądem magicznym, w którym ulegają zniesieniu granice między rzeczywistością przyrody, rzeczywistością ludzką i rzeczywistością słowa, poezji. Postawa taka jest charakterystyczna dla człowieka pierwotnego.]
• Między nami poetami..., "Szpilki" 1958 nr 7
  [Komentarz do dyskusji wokół artykułu Jerzego Kwiatkowskiego "Wizja przeciw równaniu".]
• Anna Milska, Jerzy Harasymowicz, w: tejże, Pisarze polscy. Wybór sylwetek 1890-1970, Warszawa: Instytut Wydawniczy CRZZ, s. 430-435
  [Zarys biografii twórczej Harasymowicza. Zdjęcie poety.]
• Wojciech Orliński, Pan Przeobrażeński, "Gazeta Wyborcza" 1999 nr 198, s. 11
• Marzena Pokora, "Rzeczywistość" 1984 nr 7, s. 10
  [Recenzja zbiorów "Cała góra barwinków", "Dronsky".]
• Bohdan Rubchak, Reveries of the Earth. Three Slavic Versions, in: Poetica Slavica. Studies in Honor of Z. Folejewski, ed. Clayton, Schaarschmidt, Ottawa: The University of Ottawa 1981, pp. 127-161 [w jęz. ang.]
  [Artykuł o twórczości Lwa Antonycza, Wiktora Chlebnikowa i Jerzego Harasymowicza.]
• Janusz Ryszowski, "Tygodnik Kulturalny" 1984 nr 9, s. 12
  [Recenzja tomu "Dronsky".]
• Stanisław Stanuch, Nota biograficzna, w: Jerzy Harasymowicz, Erotyki, Kraków: Sponsor 1992, s. 179-195; 1994, wyd. 2, s. 179-195
• Wisz [W. Szewczyk], W kwaterze poetów, "Trybuna Robotnicza" 1959 nr 32, s. 3
  [Interwencyjna polemika z poglądami wyrażonymi przez twórcę w wywiadzie "Harasymowicz o poezji współczesnej" - z postulatem poezji irracjonalnej, mającej być obroną ludzi przed technicyzacją. Autor podważa prawo Harasymowicza do sądzenia polskiej poezji i wytyczania jej dróg rozwoju ideowego. Jego "wizjoneryzmowi konstruktywnemu" przeciwstawia skromność młodych śląskich poetów. Chociaż przyznaje, że jest to jeden z najzdolniejszych młodych twórców, oskarża krytyków (przede wszystkim Wykę, mimo że nie wymienia jego nazwiska) o rozpieszczanie Harasymowicza, o bezkrytyczny optymizm w jego ocenie.]
• Andrzej Szmidt, Pisk z pieluszek, "Nowe Sygnały" 1957 nr 9, s. 2
  [Recenzja tomu "Cuda". Autor wyróżnia dwa źródła poezji Harasymowicza: metodę poetycką Gałczyńskiego (zwłaszcza tę z pierwszych lat jego twórczości - udziwnianie świata i ucieczkę w beztroskę) oraz świadomie infantylne spojrzenie na świat. Eklektyczny charakter tej poezji - oprócz Gałczyńskiego patronują jej także Mickiewicz, Iwaszkiewicz, Apollinaire, a nawet młodopolanie - sprawia, że trudno ją uznać za oryginalną i udaną: koryfeusze przesłonili sobą debiutanta. Znacznie ciekawiej wypada w niej świadome wzorowanie się na poetyce wierszy dla dzieci oraz programowy infantylizm: w oparciu o prostotę, bezpośredniość, plastyczność, naiwność Harasymowiczowi częściej udaje się mówić własnymi słowami. Tomik "Cuda" nie upoważnia jednak do nadania jego autorowi miana poety. Choć bardzo interesujące są przekora i rozkapryszony wdzięk tego zbioru, zbyt dużo jeszcze w nim próbek, wstawek, błędów, czy wreszcie "zwykłego śmiecia"; utwory (a nawet w ich obrębie poszczególne fragmenty) dobre przeplatają się z bardzo słabymi. Zdaniem Szmidta to dopiero piskliwe wyjście z pieluszek i niesamodzielne lub nieudolne raczkowanie twórcy.]
• Małgorzata Tokarz, Zmarł Jerzy Harasymowicz, "Fraza" 1999 nr 4, s. 284-285
• Anna Wiech, Inspiracje folklorystyczne w poezji Jerzego Harasymowicza, "Słupskie Prace Humanistyczne" nr 3:1982, s. 147-166
  [Autorka opisuje funkcjonowanie folkloru w poezji Harasymowicza na podstawie analizy trzech typów postaw podmiotu lirycznego wobec świata przedstawionego: 1. podmiot liryczny jako reprezentant ludu, stylizacja folklorystyczna w znacznym stopniu obejmuje jego wypowiedzi; 2. dystans wobec świata przedstawionego, podmiot liryczny objęty jest stylizacją tylko częściowo - w obrębie niezależnych i pozornie zależnych przytoczeń wypowiedzi ludowych bohaterów; 3. postawa podmiotu lirycznego zupełnie heterogenna wobec świata przedstawionego, ale składniki tego świata kształtowane pod wyraźnymi wpływami folkloru. Kolejne rozdziały artykułu poświęcone są stylizacji folklorystycznej w wypowiedziach bohaterów, opisywaniu świata według reguł folkloru, pozornie naiwnemu widzeniu świata, "kostiumom" folklorystycznym. Anna Wiech zauważa pokrewieństwo Harasymowicza z Tytusem Czyżewskim - zwłaszcza w tych utworach, w których podmiot liryczny najmocniej zrasta się ze światem folkloru - i z Józefem Czechowiczem - w tych wierszach, których podmiot oddala się od świata, przedstawionego w kategoriach wyobraźni ludowej, by mówić o nim jako o Arkadii, za którą tęskni.]
• Zbigniew J. Witkowski, Jerzy Harasymowicz, bieszczadzki lirnik, "Chrońmy Przyrodę Ojczystą" 1999 z. 5, 68-69
  [Zamieszczenie wspomnienia o poecie na łamach czasopisma poświęconego ochronie przyrody autor - profesor biologii - tłumaczy tym, że Harasymowicz opiewał tę samą rzeczywistość, którą i on próbuje opisywać: góry. Twórca reprezentował drugie, równie ważne, nie racjonalne, lecz emocjonalne podejście do przyrody. Witkowski uznaje poezję Harasymowicza za uzupełnienie naukowego opisu gór, porównuje ją do fotografii artystycznej, która bardziej od dokumentacyjnych zdjęć robionych przez przyrodników przemawia do wyobraźni. Podkreśla zdolność tej poezji do uwalniania go od problemów życia miejskiego i przenoszenia w umiłowaną przestrzeń gór. Stwierdza, że gdyby adepci "głębokiej ekologii" znali wiersze Harasymowicza, okrzyknęliby go może swoim bardem.]
• Kazimierz Wyka, Jerzy Harasymowicz - przeszły i obecny, w: Debiuty poetyckie 1944-1960. Wiersze, autointerpretacje, opinie krytyczne, wybór i oprac. Jacek Kajtoch, Jerzy Skórnicki, Warszawa 1972, s. 402-414; przedr. w: tegoż, Rzecz wyobraźni, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1977, wyd. 2 [rozsz.], s. 558-572
  [W szkicu z 1972 roku autor dokonuje przeglądu dotychczasowej twórczości Harasymowicza. Wyróżniając jej trzy zasadnicze kręgi: poezję baśni, poezję Muszyny - łemkowskiego kraju łagodności oraz poezję Krakowa historycznego i współczesnego, wykorzystuje niektóre spostrzeżenia ze swoich wcześniejszych tekstów. Skrócona wersja artykułu została zamieszczona pt. "O poezji Jerzego Harasymowicza" jako wstęp do tomu "Zielnik".]
• Kazimierz Wyka, O poezji Jerzego Harasymowicza, w: Jerzy Harasymowicz, Zielnik: czyli wiersze dla wszystkich. Pascha Chrysta: poemat wielkanocny, Kraków: Wydawnictwo Literackie 1972, s. 5-31
  [Skrócona wersja artykułu "Jerzy Harasymowicz - przeszły i obecny".]
• Kazimierz Wyka, Ponowny debiut, "Twórczość" 1958 nr 9, s. 107-119; przedr. w: tegoż, Rzecz wyobraźni, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1959, s. 217-237; 1977, wyd. 2 [rozsz.], s. 162-176
  [Szkic z roku 1958 na temat zbioru "Przejęcie kopii". Autor potraktował czwarty przecież tomik poety jak debiut, aby podkreślić, że w twórczości Harasymowicza kryje się coś więcej, niż tylko dziecinna naiwność, poza którą - jak twierdziło wielu zwiedzionych nią recenzentów dwóch pierwszych zbiorów - nie jest on w stanie wykroczyć. W "Przejęciu kopii" baśniowy naskórek tej twórczości opadł definitywnie, odsłaniając nieograniczone możliwości wyobraźni poety; ów ponowny debiut wprowadził w krąg polskiej poezji nowego niejako twórcę, który łącząc nadrealizm ze składnikami polskiej powszedniości i podejmując swobodną grę z tradycją, doszedł do całkiem własnej poezji - poezji prymatu luźnej wyobraźni i "ja" psychicznego.]
• Kazimierz Wyka, Urzeczony, "Ziemia i Morze" 1957 nr 16; przedr. w: tegoż, Rzecz wyobraźni, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1959, s. 195-216; 1977, wyd. 2 [rozsz.], s. 146-161
  [Napisany w 1957 roku tekst jest omówieniem dwóch pierwszych tomików Harasymowicza. W analizie debiutanckiego zbioru "Cuda" autor posługuje się przede wszystkim kategoriami wyobraźni dziecięcej oraz baśniowego, antropomorfizacyjnego widzenia świata. Do grona wskazywanych w licznych recenzjach twórców patronujących Harasymowiczowi dołącza Chagalla, Nikifora i Przybosia. Pochylając się nad "Powrotem do Kraju Łagodności", zastanawia się Wyka nad specyficznym "sentymentalizmem" poety. Uznaje Harasymowicza za najbardziej obiecujący debiut roku 1956.]
• A. Zawada, Jerzy Harasymowicz - poeta popularny, "Literatura Ludowa" 1974 nr 2, s. 3
• Helena Zaworska, Władca Łagodności, "Wprost" 1999 nr 36, s. 95
  [Krótkie wspomnienie o zmarłym twórcy, napisane w sposób charakterystyczny dla wysokonakładowych czasopism. Harasymowicz z racji wielu wydanych tomików nazwany został "poetą nadmiaru". Przypomniano okoliczności jego debiutu i entuzjastyczne przyjęcie tomu "Cuda" przez autorytet tej miary, co Kazimierz Wyka; sformułowania z jego tekstu pt. "Urzeczony" zostały powtórzone w ramach próby określenia poezji Harasymowicza w ogóle. Jego późniejsze wiersze zaklasyfikowanono jako prowokujące, pełne ostrości i goryczy, a wypowiedzi - jako gniewne i jadowite. Autorka tłumaczy ten stan rzeczy tym, że poeta musiał być człowiekiem głęboko sfrustrowanym, samotnym, nieszczęśliwym lub tylko rozumiejącym przeżycia takich ludzi. Nie ustrzegła się błędów rzeczowych, takich jak utożsamienie pierwszego i drugiego zbioru Harasymowicza (szkic Wyki traktował o obydwu). Tekstowi towarzyszy zdjęcie twórcy.]
• Adam Ziemianin, Muszyńskie ślady Jerzego Harasymowicza, "Almanach Muszyny" 2000, s. 63-66
  [Przegląd związków Harasymowicza z Muszyną w oparciu o wspomnienia mieszkańców miasta.]

Przekłady

        Wydania osobne

• Jerzy Harasymowicz, Černý bez, přel. J. Pilař, il. H. Storchová, Praha: Ml. fronta 1988 (Květy poezie, sv. 163) [jęz. czes.]
• Jerzy Harasymowicz, Genealogy of Instruments, transl. by Catherine Leach and Seymour Mayne, Ottawa: Valley Editions 1974; Cincinnatti: Mosaic Press 1991 [jęz. ang.]
• Jerzy Harasymowicz, I Live on a Raft, transl. by Seymour Mayne and Jaroslaw Sokol, ill. Sharon Katz, Ottawa: Concertina [1994 lub później] [jęz. ang.]
• Jerzy Harasymowicz, Láska už přeletěla dům, přel. J. Pilař, Praha: Práce 1983 (Klín) [jęz. czes.]
• Jerzy Harasymowicz, Planting Beeches, transl. by Victor Contoski, New York: New Rivers Press 1975 (A New Rivers Press chapbook) [jęz. ang.]

        Antologie

• Anthologie de la poésie polonaise, [tłum.] Suzanne Arlet, Paris 1965 [jęz. fr.]
• Stichi druzej poetov Bolgarii, Vengrii, GDR, Pol'ši, Rumynii, Čechoslovakii, Jugoslavii, red. E. Vinokurov, Moskva 1965, s. 171-172 (My iz XX veka) [jęz. ros.]
  ["Partyzanci"]
• Sovremennaja pol'skaja poezija, predisl. V. Ogneva, Moskva 1971, s. 171 [jęz. ros.]
  ["Geometria"]
• Postwar Polish Poetry, An Anthology Selected and Edited by Czesław Miłosz, Third Expanded Edition, Berkeley - Los Angeles - London 1983, pp. 157-163 [jęz. ang.]
  ["A Green Lowland of Pianos", "The Thistle", "Leda and the Swan", "Sister"]

        Czasopisma

• "Artful Dodge" Vol. 3 No. 2: Spring 1982 [jęz. ang.]
• Jerzy Harasymowicz, I Live on a Raft, transl. by Seymour Mayne, "Modern Poetry in Translation" Issue Five: Summer 1994, London: King's College London [jęz. ang.]